DergiPark'tan çıkmak: arşiv, DOI'ler ve eski adresler ne olur?

Kendi alan adında, kendi tasarımıyla yayın yapan bir dergi görünce birçok editör aynı soruyu soruyor: DergiPark'tan çıkıp kendi sitemize geçsek ne kaybederiz? Sorunun kısa bir yanıtı yok, çünkü kayıpların çoğu teknik değil. Arşiv taşınabiliyor, eski bağlantılar çoğu durumda korunabiliyor, DOI'ler kırılmıyor. Asıl soru, DergiPark'ın bugün sizin yerinize ücretsiz yaptığı işleri kimin üstleneceği.

Bu yazı, DergiPark'ta yayın yapan ve kendi siteye geçişi tartan editörler için. Önce kalmanın gerçek artılarını, sonra geçişin maliyetini, en sonda da taşınma sırasında arşive, adreslere, DOI'lere ve atıflara ne olduğunu anlatıyoruz.

DergiPark'ın sizin yerinize yaptıkları

DergiPark, TÜBİTAK ULAKBİM'in yürüttüğü bir barındırma ve süreç yönetimi hizmeti. Sık sorulan sorular sayfasına göre sistemin güvenliği, güncellenmesi, geliştirilmesi ve verilerin yedeklenmesi tamamen ULAKBİM'in sorumluluğunda ve ücretsiz. Okurdan da yazardan da ücret almayan bir dergi için bu küçük bir kalem değil.

DOI tarafı da öyle. DergiPark'ın DOI hizmeti Crossref ile yapılmış bir sponsorluk anlaşmasına dayanıyor. Crossref'e ödenen yıllık üyelik ücretini de alınan her DOI'nin ücretini de ULAKBİM ödüyor; koşulları sağlayan dergi bir şey ödemiyor. Koşulların başında derginin DergiPark'ta yer alması geliyor. Bunun yanında dergi ya TR Dizin, DOAJ, Web of Science veya Scopus'tan birinde dizinlenmeli ya da editoryal sürecini DergiPark'ta yürütmeli; ikinci yolda süreli yayın modelindeki dergiden en az iki sayı, sürekli yayın modelindekinden en az bir yıl yayın isteniyor. DOI'ler başvurunun onaylandığı tarihten sonra yayımlanan makalelere veriliyor, geriye dönük atama yapılmıyor.

DergiPark kayıtlarını Haziran 2015'ten beri OAI-PMH standardıyla uyumlu tutuyor; ULAKBİM'in duyurusuna göre kayıtlar bu sayede OpenAIRE tarafından harmanlanıp OpenAIRE portalında görünüyor. Yazarların ve hakemlerin çoğu platformu zaten tanıyor; birçoğunun orada hesabı var.

Bir de sık gözden kaçan ayrıntı var. Yalnızca kendi alan adınızı istiyorsanız DergiPark'tan çıkmanız gerekmeyebilir. DergiPark'ın sık sorulan sorularına göre alan adınızda dergipark.org.tr'yi hedef gösteren bir CNAME kaydı açıp DergiPark destek ekibine bildirmeniz yetiyor. Bedeli tasarımda: DergiPark'ın 31 Mart 2026 tarihli geliştirme duyurusuna göre kendi alan adını yönlendiren dergilere "Efes" tasarımının iki sabit seçeneğinden biri tanımlanıyor; bu dergilerde editör tasarımı değiştiremiyor, özelleştirme ayarları da kullanılmıyor. Adres sizin oluyor, görünüm DergiPark'ın kalıyor.

Ne zaman geçmemelisiniz

Şu durumlardan biri sizi anlatıyorsa geçişi ertelemek daha doğru olabilir:

• Derginin bütçesi yok ya da her yıl yenilenmesi güvence altında değil. Kendi site, ilk kurulum bir yana, her yıl sunucu, alan adı ve çoğu zaman yazılım lisansı ya da bakım ücreti demek.
• Siteden sorumlu olacak kimse yok. Kurulumu bir firma yapsa bile sunucu hesabının, alan adının yenilenmesinin, yedeğin kimde olduğunu bilen biri dergide olmalı. Editör kurulu değiştiğinde bu bilgi de devredilmeli.
• DOI'yi ücretsiz almak sizin için belirleyici. DergiPark'tan ayrılan dergi bu hizmetin koşulunu kaybediyor. Yeni makaleler için ya doğrudan Crossref üyesi olup üyelik ve kayıt ücretlerini ödersiniz ya da bir sponsor kuruluş üzerinden kayıt yaptırırsınız.
• İstediğiniz yalnızca kendi alan adınız. Tasarımı sabit kalmasına razıysanız bunu yukarıdaki CNAME yoluyla DergiPark'ta kalarak çözebilirsiniz.
• Geçişin gerekçesi yalnızca dizin başvurusu. TR Dizin'e kabul kararını ULAKBİM veriyor ve karar büyük ölçüde içeriğe, kurula ve hakemlik kalitesine bakıyor. Barındırıldığınız yer bu ölçütlerin hiçbirini tek başına karşılamıyor.

Ne zaman mantıklı

Geçişi tartan dergilerde gördüğümüz gerekçeler genelde daha somut. Derginin kendi iş akışı var ve platformun sabit akışına sığmıyor: alan editörü ataması, uzman editör (dil, istatistik) görevleri, yazardan alınan yayım ücreti, son okuma süresi gibi. Mizanpajı dışarıda yaptırıp her sayıyı aylarca bekliyor ve bunu sistemin içinde yapmak istiyor. Sitenin tasarımını, menüsünü, sayfalarını tümüyle kendisi belirlemek istiyor. Ya da bir üniversite veya dernek birden çok dergisini aynı yapıda toplamak istiyor.

Bir başka gerekçe veri sahipliği. Kendi sunucunuzda çalışan bir sistemde veritabanı ve dosyalar sizin hesabınızda durur; bir gün yazılımı değiştirmek isterseniz kimseden dışa aktarım talep etmeniz gerekmez.

Arada bir yol da var. PubliJournal'ın sık sorulan sorular sayfasında da yazdığımız gibi, birçok dergi DergiPark'ta yayına devam ederken kendi sitesini ayrıca açıyor. DergiPark'ın DOI koşulları da bu ikili düzene yer bırakıyor: TR Dizin, DOAJ, Web of Science ya da Scopus'ta dizinlenen bir dergi, editoryal sürecini DergiPark'ta yürütmese de DOI hizmetine başvurabiliyor. Bu yolda da derginin DergiPark'ta yer alması ve arşivinin orada güncel, ilan ettiği yayın aralığına uygun tutulması isteniyor. Bu koşulların sizin derginiz için geçerli olup olmadığını DergiPark'a sormanızı öneririz.

Taşınırsanız arşive ne olur

DergiPark'ın sık sorulan sorularında bu konu iki cümleyle yanıtlanıyor. Ayrılan derginin DergiPark'a yüklediği arşiv DergiPark üzerinden sunulmaya devam ediyor. Dergi talep ederse yayımlanmış sayılar, makaleler ya da kullanıcılar XML dosyaları olarak iade ediliyor; bu dosyalarda makale değerlendirme süreci yer almıyor. Aynı sayfaya göre XML'leri beklemeden kendiniz de alabilirsiniz: editör ya da teknik editör rolüyle yönetim panelinde «Dergi Yönetimi › Dışa Aktarım» sayfasından makale, sayı, dergi ve kullanıcı dışa aktarımı yapılıyor.

Bu iki cümlenin pratik sonuçları var:

1. Eski makaleleriniz yayından kalkmıyor. Taşındıktan sonra aynı makale hem DergiPark'ta hem kendi sitenizde bulunabilir. Geliştirme duyurusuna göre ayrılan derginin DergiPark'taki sayfası da sabit bir tasarıma geçiyor ve artık özelleştirilemiyor.
2. Hakem raporları, karar yazışmaları ve revizyon turları XML'de gelmiyor. Bunlara ihtiyacınız varsa (dizin başvurusunda hakem süreci kaydı istenebiliyor) geçişten önce kendi yönteminizle saklayın.
3. Süren makaleleri yarıda taşımak zor. Değerlendirmesi devam eden makaleleri DergiPark'ta sonuçlandırıp yeni gönderileri yeni sitede almak, iki sistemi kısa bir süre birlikte yürütmek demek ama kayıp riski en düşük yol bu.

XML dışında bir yol daha var: DergiPark künyeleri OAI-PMH ile sunduğu için, bu standardı okuyabilen bir sistem sayıların ve makalelerin künyelerini doğrudan oradan çekebiliyor. PubliJournal'ın arşiv aktarımı ekranı bu yolu kullanıyor; DergiPark adresini girdiğinizde künyeler bir kez getiriliyor, sonra sayı sayı seçip aktarıyorsunuz. Aktarım ikinci kez çalıştırılırsa kopya üretmiyor, var olan kaydı güncelliyor; hatalı bir aktarım tümüyle geri alınabiliyor. Ayrıntılar rehberdeki eski siteden geçiş sayfasında.

Hangi yolu seçerseniz seçin, PDF'leri ve künyede eksik kalan alanları (sayfa aralığı, İngilizce öz, makale türü) ayrıca denetleyin. OAI kaydı her alanı taşımaz. Kullanıcı hesaplarının taşınması ise ayrı bir karar: yazar ve hakem bilgisi kişisel veri, ve PubliJournal hesapları taşımıyor; yazarlar makalelerde ad olarak yer alıyor, panele girmek için yeniden kayıt oluyorlar.

Eski adresler bozulur mu

Burada belirleyici olan, eski adreslerin kime ait olduğu.

Derginiz dergipark.org.tr/tr/pub/... biçimindeki adreslerde yayın yaptıysa o adresler DergiPark'ın alan adında. Siz oraya yönlendirme koyamazsınız. Öte yandan arşiv orada yayında kaldığı için bu bağlantılar da kırılmıyor: Google'dan ya da bir kaynakçadan gelen okur eski sayfayı DergiPark'ta bulmaya devam ediyor. Bu durumda makalenin iki kopyası oluyor ve hangisinin öne çıkacağını arama motorları belirliyor.

Kendi alan adınızı CNAME ile DergiPark'a yönlendirdiyseniz durum farklı. Alan adı sizin; taşındığınızda o alan adı yeni sitenizi gösterir ve eski yolların her biri yeni adrese kalıcı (301) yönlendirmeyle bağlanabilir. Bunun için eski adreslerin bir listesi gerekir. PubliJournal'da arşiv aktarımı sırasında her makalenin eski adresi bir sütun olarak verilebiliyor ve sistem, sitede karşılığı olmayan bir adres istendiğinde önce yöneticinin yönlendirme listesine, sonra makalelerin kayıtlı eski adreslerine bakıyor. Eski adres verilmiş makaleler için ayrıca satır yazmak gerekmiyor.

DergiPark dışındaki bir siteden (eski bir WordPress sitesi gibi) geliyorsanız eski PDF bağlantılarını da unutmayın. Bu bağlantılar kaynakçalarda sık geçiyor ve sayfa adreslerinden daha geç fark ediliyor.

DOI'ler ne olur

DOI, makalenin adresi değil kimliği. Kayıt sırasında Crossref'e bir de hedef adres bildiriliyor; doi.org/... bağlantısına tıklayan okur o adrese gidiyor. Crossref'in belgelerine göre kaydedilmiş bir DOI dizesi değiştirilemiyor; platform değiştiren derginin yaptığı, mevcut DOI'lerin hedef adreslerini güncellemek. Platform değişikliği rehberine göre bu güncelleme için Crossref ek ücret almıyor; ücret yalnızca DOI ilk kaydedilirken ödeniyor. Adresler toplu güncellenebiliyor: DOI'lerden ve yeni adreslerinden oluşan, sekmeyle ayrılmış bir metin dosyası yükleniyor, 3.000'den fazla adres küçük dosyalara bölünüyor. Crossref'in deyişiyle çok sayıda DOI'nin güncellenmesi bir süreç ve tek bir anda gerçekleşmiyor, bu yüzden geçiş süresince eski ve yeni platformun yönlendirmeyi birlikte yürütmesi gerekiyor.

Asıl soru güncellemeyi kimin yapabileceği. Crossref bir derginin başlık kaydını, o dergi için ilk kaydı yapan üyenin önekine bağlıyor; o dergideki DOI kayıtlarını yalnızca bu üye güncelleyebiliyor. DergiPark'ın DOI hizmetiyle alınmış DOI'ler ULAKBİM'in sponsorluğunda kaydedildi. Bu durumda iki seçenek var:

• DOI'leri olduğu gibi bırakabilirsiniz. Arşiv DergiPark'ta yayında kaldığı için eski DOI'ler çözülmeye devam eder ve okuru DergiPark'taki kopyaya götürür. Hiçbir şey kırılmaz; yalnızca DOI'ye tıklayan okur yeni sitenizi görmez.
• Dergi başlığının sorumluluğunu devralabilirsiniz. Crossref'te buna başlık devri deniyor. Devirden sonra yeni sahip eski DOI kayıtlarının denetimini alıyor ve hedef adresleri kendi sitesine çevirebiliyor. DOI'ler eski önekle kalıyor; yeni makaleler yeni önekle kaydediliyor. Crossref devri üç yoldan biriyle kabul ediyor: devreden üyenin Crossref'te kayıtlı yetkililerinden birinin onayı, ISSN Uluslararası Merkezi'nin devir bildirim hizmetinde (ETAS) yayımlanan bildirim (ISSN kaydının güncellenmesi tek başına yetmiyor) ya da devreden yayıncının sitesinde açık bir devir duyurusu. Duyurunun, eski DOI'lerin okuru götürdüğü sitede olması gerekiyor; DergiPark üzerinden alınmış DOI'lerde bu site DergiPark. Crossref'in kendi açıklamasına göre baş editör, o üyeliğin kayıtlı yetkililerinden biri değilse devri doğrudan isteyemiyor.

DergiPark'ın DOI hizmeti sayfası bu konuda tek cümle kuruyor: DergiPark üzerinden alınan DOI'ler derginin DergiPark sayfasıyla ilişkili ve dergi platformdan ayrılırsa yönlendirme yapılabiliyor. Yönlendirmenin hangi yolla (ULAKBİM'in adresleri kendisinin güncellemesi mi, başlık devri mi) ve hangi koşullarla yapıldığı sayfada yazmıyor. DOI'leri yeni sitenize yönlendirmek istiyorsanız süreci başlatmadan önce DergiPark destek ekibine sorun.

Yeni makaleler için kendi öneki alırken bir noktaya dikkat edin: aynı makaleye ikinci bir DOI kaydedilmemeli. Aktarılan eski makaleler eski DOI'leriyle gelir ve onlarla kalır. PubliJournal'da aktarılan makalelere, otomatik DOI açık olsa bile kendiliğinden DOI verilmiyor.

Atıflar ne olur

Atıf bir makaleye DOI ile yapılmışsa adres değişikliği atıfı etkilemez; DOI aynı kalır ve atıf ona bağlıdır. Risk taşıyan, DOI'si olmayan makalelere düz web adresiyle yapılan atıflar. Bunlar adres yönlendirmeyle korunabilir; eski adres sizin değilse arşivin DergiPark'ta yayında kalması korur.

Google Scholar gibi arama motorlarının yeni sayfaları tanıması zaman alır. Bir süre eski kopya öne çıkabilir. Geçiş öncesinde yeni sistemin makale sayfalarına Scholar'ın okuduğu künye etiketlerini koyup koymadığını sorun.

Taşınmadan önce bir liste

1. Panelin «Dışa Aktarım» sayfasından XML'leri alın (ya da iadesini talep edin) veya künyeleri OAI ile alacağınızı doğrulayın. PDF'leri ayrıca indirin.
2. Hakem raporları ve karar yazışmaları gibi XML'de gelmeyen kayıtları saklayın.
3. Eski adreslerin listesini çıkarın: kendi alan adınızdakiler yönlendirilecek, dergipark.org.tr altındakiler olduğu gibi kalacak.
4. DOI kararını verin: bırakmak mı, başlık devri mi. Devir için ULAKBİM'le görüşün.
5. Yeni makaleler için DOI yolunu belirleyin: doğrudan Crossref üyeliği ya da sponsor kuruluş.
6. Değerlendirmesi süren makaleleri nerede bitireceğinize karar verin.
7. Taşındıktan sonra dizinlere ve ISSN kaydınıza yeni adresi bildirin. TR Dizin'deyseniz bunu nasıl yapacağınızı ULAKBİM'e sorun.

PubliJournal bu işin neresinde

PubliJournal kendi sunucunuza kurulan bir dergi yönetim sistemi; gönderimden hakem sürecine, dizgiden Crossref kaydına kadar işi tek panelde topluyor (PubliJournal nedir). Bu yazıdaki geçiş adımlarının yazılımla çözülen kısmı (OAI'den arşiv aktarımı, eski adreslerin yönlendirilmesi, aktarılan makalelerin eksik künyelerinin listelenmesi) sistemde var; DOI devri ve DergiPark'la yazışma ise sizde kalıyor. Fiyatlar fiyatlandırma sayfasında; sunucu, alan adı ve DOI ücretleri ayrı. Derginizin durumunu konuşmak isterseniz iletişim sayfasından yazabilir ya da önce demoları gezebilirsiniz.

Kaynaklar

• DergiPark, "Sıkça Sorulan Sorular". https://dergipark.org.tr/tr/pub/page/faq (Erişim: 2 Kasım 2026)
• DergiPark, "DOI Hizmeti". https://dergipark.org.tr/tr/pub/page/doi-hizmeti (Erişim: 2 Kasım 2026)
• DergiPark, "Geliştirmeler" duyurusu. https://dergipark.org.tr/tr/pub/announcement/29 (Erişim: 2 Kasım 2026)
• TÜBİTAK ULAKBİM, "DergiPark ve Uluslararası Görünürlük" (31 Mayıs 2016). https://ulakbim.tubitak.gov.tr/dergipark-ve-uluslararasi-gorunurluk/ (Erişim: 2 Kasım 2026)
• Crossref, "Planning a platform migration". https://www.crossref.org/documentation/member-setup/working-with-a-service-provider/planning-a-platform-migration/ (Erişim: 2 Kasım 2026)
• Crossref, "Updating your metadata". https://www.crossref.org/documentation/register-maintain-records/maintaining-your-metadata/updating-your-metadata/ (Erişim: 2 Kasım 2026)
• Crossref, "Transferring responsibility for titles and DOIs". https://www.crossref.org/documentation/register-maintain-records/creating-and-managing-dois/transferring-responsibility-for-dois/ (Erişim: 2 Kasım 2026)
• Crossref Community, "I'm an editor-in-chief; why can't I request a title transfer for my journal?" (Mayıs 2024). https://community.crossref.org/t/i-m-an-editor-in-chief-why-can-t-i-request-a-title-transfer-for-my-journal-membership-ticket-of-the-month-may-2024/5684 (Erişim: 2 Kasım 2026)